Brechtje Zwaneveld

Steunend op een stok vertelt een Amerikaanse bibliothecaris dat hij afstamt van het Huis van Osman. Als de geschiedenis anders was verlopen, zou hij nu sultan van Turkije zijn geweest. In hem bestaan twee werelden: die van oost en die van west, die van het christendom en die van de islam, die van ‘wij’ en die van ‘zij’. ‘Maar’, concludeert hij, ‘als een Amerikaanse bibliothecaris en een Turkse sultan één en dezelfde persoon kunnen zijn, dan bestaat er geen wij en zij.’

Ze begonnen allebei in de jaren zeventig als jeugdtheatermaker, ongeveer op hetzelfde moment: Ad de Bont en Onny Huisink. Deze zomer nemen ze allebei afscheid. De Bont van De Toneelmakerij in Amsterdam en Huisink van Speeltheater Holland in Edam. Twee éminences grises die aan de wieg stonden van de artistieke hoogtijdagen van het Nederlandse jeugdtheater. Ze maakten dezelfde geschiedenis mee en kijken daar op eigen wijze op terug.

Door Brechtje Zwaneveld

Het Utrechtse Festival aan de Werf ‘toont voor de laatste keer zijn spieren’, aldus artistiek directeur Rainer Hoffmann. Volgend jaar fuseert Festival aan de Werf met Springdance, maar komende week toont het festival nog één keer zijn huidige glorie.

Voor de zesde keer vindt bij Theatergroep Stella Den Haag het ZINDER festival plaats. Dit jaar luidt de titel: Een duik in het diepe. Niet alleen de theatermakers en beeldend kunstenaars zijn met hun eigenzinnige ideeën en twee weken repetitietijd in het diepe gedoken, ook het publiek mag het diepe in. En wel via een meterslange, witte plastic luchttunnel van de Haagse kunstenaar Arno Scheper. Aan het eind van die tunnel wacht ‘een verrassende reis langs de grenzen van de verbeelding´.

We zijn honderd of duizend jaar in de toekomst. Het precieze tijdstip doet er niet toe, de mens heeft de aarde uitgeput. De rijken zijn met een shuttle op zoek gegaan naar een andere planeet. Op de plek waar wij in 2012 leefden, probeert een kleine groep te overleven in de vergiftigde en levensbedreigende wildernis.
In een kraakwitte nederzetting houdt een luchtsluis de ziekteverwekkende bacteriën van flora en fauna buiten de deur. Strenge regels over voedsel, veiligheid en arbeid beschermen een viertal survivers. Maar door het onverwachte sterven van hun leider loert het grootste gevaar niet buiten, maar binnen de muren van de nederzetting. Het water en kunstmatige voedsel zijn op. Een machtstrijd breekt los, met wantrouwen en oplichterij als gevolg.

Waar vind je in het theater ongeëvenaarde fysieke virtuositeit? En dan geen simpelweg knap uitgevoerde bewegingen, acrobatische toeren of danspasjes, maar griezelig perfecte goocheltrucs, verbluffende slapstick en onmogelijke capriolen. Waar wordt ècht dwars door de buik van een tegenspeler heen gesprongen, zonder dat het publiek begrijpt hoe dat in vredesnaam kan?

Een massa lichamen beweegt in slow motion naar de jongen toe. Vijftien paar handen grijpen hem vast en tillen hem op. Hij krijgt een broek en een overhemd aangetrokken. De jongen stribbelt tegen, maar verliest de strijd. Er wordt een dertigtal stropdassen om zijn nek geslingerd en hij wordt voor een megafoon geduwd. Populistische retoriek klatert uit zijn mond.
‘Een populist wordt gemaakt door de massa’, lijkt dit beeld uit de voorstelling Allemaal Afrikanen van Yahya Gaier te vertellen. Tijdens het Ro Festival dat komend weekend plaatsvindt in de Rotterdamse Schouwburg gaat deze geëngageerde voorstelling met zestien Rotterdamse jongeren tussen de 15 en 29 jaar in première.

Al jaren loopt Floor Huygen, artistiek leider van Theater Artemis, rond met het verlangen een voorstelling te maken over het fascinerende bestaan van monniken. Dat wordt op 20 april ingelost als Drie monniken in première gaat, een coproductie met De Veenfabriek. Bert Luppes, Titus Muizelaar en Paul Koek spelen de drie monniken. In de eerste week van het repetitieproces sprak TM met hen over de aantrekkingskracht van afzondering en stilte, de relatie tussen religie en toneel en de uitdaging om drie monniken te vertolken.
Door Brechtje Zwaneveld

Tussen een rij witte vilten huizen rijdt traag een ouderwetse, donkerblauwe kinderwagen. Een poosje later schuifelt een hoogbejaarde vrouw voorbij op haar sloffen, gevolgd door een grote, buikschuivende baby. Een waslijn met rompertjes en steunkousen, een driewieler en een rollator passeren de revue. En daarmee is de theatrale code van BeBieBoem van Theatergroep Kwatta gezet. In een beeldgedicht op muziek tasten ‘net op de wereld’ en ‘bijna ter ziele’ de grenzen van elkaars kunnen af.