Brechtje Zwaneveld

Theater Sonnevanck staat aan de vooravond van een metamorfose. De rijkssubsidie voor het relatief kleine BIS-gezelschap wordt bijna verdubbeld. De vijf sleutelwoorden om deze spannende uitdaging aan te gaan: structurele coproducties met vaste partners.

Door Brechtje Zwaneveld

Bach, Prokofiev, jazz en zigeunermuziek: zo uiteenlopend als de sfeer, stijl en toonzetting van deze muziekgenres is, zo samenhangend is het verhaal dat Rosa Peters ermee vertelt in Koos en de kapotte kopjes van Oorkaan.

Het drietal Liesbeth Coltof (regie), Rieks Swarte (toneelbeeld) en Carly Everaert (kostuum) is beducht. Hun voorstellingen De hongerende weg en De storm waren zonder uitzondering weergaloze theaterspektakels. Groots, meeslepend en geestig. Voor hun nieuwste creatie, Pinokkio, is wederom kosten noch moeite gespaard: Italiaanse huisjes van beschilderde stukken stof, een draaiplateau, bibberende bomen, poppenkast, musicalnummers en circusachtige uitdossingen voor een parade aan snoevende, slinkse sujetten. Allemaal dubbelrollen die glibberig en grotesk vertolkt worden door o.a. Tjebbo Gerritsma en Debbie Korper. Chiem Vreeken speelt de in wezen onschuldige marionet Pinokkio die zo verschrikkelijk graag een echte jongen wil worden maar telkens bezwijkt voor de verleidingen van de wereld.

Dwars door het onheilspellende onweer klinkt een ijzige gil: het laatste dat Gervaas van zijn neefje Stach heeft gehoord. Met in de hand de kroon die de 17-jarige Stach tot koning had moeten kronen, vertelt Gervaas wat er aan die ijzige gil vooraf ging.
De musicalbewerking die Dick Feld maakte van Jan Terlouws veelgeprezen kinderboek Koning van Katoren, is effectief. Ten behoeve van een spannende constructie moet Stach geen zeven maar zes opdrachten uitvoeren om tot koning gekroond te kunnen worden. En de volgorde van die opdrachten is dusdanig veranderd dat het doden van de draak van Smook als theatraal hoogtepunt kan dienen - met een mooi gecreëerde drakenpop, verbluffend levensecht bediend door de spelers.

Je kent ze allemaal van het schoolplein van vroeger toen je een jaar of negen was: de bitchy Nasteran (Razawi Khorasani), de coole José (Montoya), de zwijgende Abdel (El Baz), de keurige Anne Fé (de Boer) en de ontwapenende meeloper Niek (van der Horst). Vijf kinderen die door hun ouders het bos in worden gestuurd, zich lelijk voelen, erbij willen horen en doodgewone verlangens koesteren. Echt waar toont de gruwelen van echt gebeurde kindersprookjes in een geweldig decor: de zandbak.

Nu de stofwolken van de subsidieadviezen en –toekenning vrijwel zijn opgetrokken komen instellingen tevoorschijn die overal buiten de boot zijn gevallen. Ze zijn niet in de Basisinfrastructuur opgenomen en krijgen geen geld van het Fonds Podiumkunsten. Een van die instellingen is het Nijmeegse jeugdtheatergezelschap Kwatta, dat deze maand tien jaar bestaat. Brechtje Zwaneveld zocht uit wat er mis ging.

Door Brechtje Zwaneveld

Twee muzikanten komen op: een gitarist en een altvioliste. Ze nemen brutaal het midden van het podium en spelen een spetterende ouverture. Zowel hun kostuums als de klanken van hun instrumenten brengen je in de sfeer van ‘er was eens’, arme kindertjes en een bos waarin alleen broodkruimels of witte steentjes je de weg terug naar huis kunnen wijzen.
Zó muzikaal en veelbelovend openen maar weinig voorstellingen. Als vervolgens drie acteurs het podium oprennen en één van hen (Mirthe Klieverik) de schitterende openingstekst van Wim Hofmans Klein Duimpje begint te zingen, wordt je bij de strot gegrepen om nooit meer losgelaten te worden.

In het jeugdtheater is afgelopen seizoen vóór en achter de schermen gevochten tegen macht, rigide regels en onwetendheid. De sector won terrein aan wonderschone muziektheatervoorstellingen voor de grote zaal, maar verloor de strijd om subsidies.

Het Groningse jeugdtheatergezelschap De Citadel speelt op Festival Noorderzon zijn allerlaatste voorstelling: Nukka wil naar huis. Vanwege wegvallende subsidies sluit het gezelschap per 1 januari 2013 zijn deuren.
De Citadel vervulde ruim twintig jaar de jeugdtheaterfunctie voor de noordelijke provincies. De afgelopen vier jaar haalde het gezelschap 17,2 % aan eigen inkomsten, terwijl het ministerie van OCW 17,5 % voorschrijft. Daarmee voldoet het gezelschap niet aan de entreetoets die vanaf 1 januari 2013 geldt voor te subsidiëren jeugdgezelschappen en verliest het gezelschap vijf ton subsidie. ‘Daardoor is het onmogelijk geworden om te blijven bestaan’, aldus artistiek leider Rob Bakker.